Menu Close

Fëmija nuk po sillet keq – po përpiqet të na tregojë diçka

Fëmija nuk po sillet keq – po përpiqet të na tregojë diçka

Nga Azra Milaimi Rexhepi, psikologe dhe bashkëthemeluese e AURA-s
Ndonjëherë, pas një fëmije që bërtet, qan, kundërshton apo “nuk dëgjon”, fshihet një mesazh që ai ende nuk di ta thotë me fjalë.
Ne shohim sjelljen.
Fëmija përjeton emocionin.
Dhe ndoshta, në vend që të pyesim menjëherë “Si ta ndalojmë këtë sjellje?”, duhet të ndalemi dhe të pyesim:
“Çfarë po përpiqet të na tregojë fëmija?”
“Pse nuk më dëgjon?”
“Pse sillet kështu?”
“Është shumë kokëfortë.”
“E bën me qëllim.”
Janë fjali që i dëgjojmë shpesh kur një fëmijë shfaq një sjellje që na sfidon.
Por, si psikologe, shpesh e shoh sjelljen e fëmijës nga një kënd tjetër.
Fëmijët nuk kanë gjithmonë fjalët e duhura për të thënë: “Jam i lodhur”, “Kam frikë”, “Jam i mërzitur”, “Kam nevojë për ty” apo “Diçka po më shqetëson.”
Prandaj, ndonjëherë ata flasin përmes sjelljes.
Qajnë. Bërtasin. Kundërshtojnë. Tërhiqen. Zemërohen.
Dhe detyra jonë nuk është vetëm t’i ndalim, por edhe t’i dëgjojmë.
Sjellja është një formë komunikimi.
Një fëmijë që nuk bashkëpunon mund të jetë duke përjetuar diçka që ende nuk di ta shprehë.
Një fëmijë që zemërohet shpejt mund të ketë vështirësi në rregullimin e emocioneve.
Një fëmijë që tërhiqet mund të ndihet i pasigurt ose i mbingarkuar.
Një fëmijë që kërkon vazhdimisht vëmendje mund të ketë nevojë për më shumë lidhje dhe siguri.

Prandaj, në vend të pyetjes:
“Si ta ndalojmë këtë sjellje?”
mund të bëjmë edhe një pyetje tjetër:
“Çfarë po përpiqet të më tregojë fëmija përmes kësaj sjelljeje?”
Kjo nuk e justifikon sjelljen. Na ndihmon ta kuptojmë atë.
Kufijtë dhe empatia mund të ekzistojnë së bashku
Një nga keqkuptimet më të zakonshme është se të jesh empatik do të thotë t’i lejosh fëmijës gjithçka.
Në fakt, fëmijët kanë nevojë për të dyja: lidhje dhe kufij.
Mund t’i themi:
“E kuptoj që je shumë i zemëruar. Është në rregull të jesh i zemëruar, por nuk është në rregull të godasësh.”
Në këtë mënyrë, ne nuk e mohojmë emocionin, por vendosim kufi për sjelljen.Fëmija mëson një mesazh shumë të rëndësishëm:
Të gjitha emocionet lejohen. Jo të gjitha sjelljet lejohen.
Çfarë mund të bëjmë si prindër?

Kur përballemi me një sjellje sfiduese, mund të provojmë disa hapa të thjeshtë:
1. Ndaluni para se të reagoni
Kur jemi të zemëruar ose të lodhur, reagimi ynë i parë mund të jetë ndëshkimi. Nëse është e mundur, merrni një moment për t’u qetësuar dhe për të parë situatën.
2. Emërtoni emocionin
“Duket që je shumë i mërzitur.”
“E shoh që je zemëruar.”
“Duket se kjo situatë të ka shqetësuar.”
Kur fëmija mëson t’i emërtojë emocionet, gradualisht mëson edhe t’i kuptojë dhe t’i menaxhojë ato.
3. Vendosni kufirin
Empatia nuk e zëvendëson kufirin
“E kuptoj që je i zemëruar, por nuk mund të godasësh.”
Kufiri duhet të jetë i qartë, i qetë dhe i qëndrueshëm.
4. Flisni pasi fëmija të jetë qetësuar
Në kulmin e emocionit, fëmija mund të mos jetë në gjendje të dëgjojë këshilla apo shpjegime të gjata.
Fillimisht vjen qetësimi, pastaj biseda.
5. Kërkoni shkakun, jo vetëm fajin
Pyeteni veten:
Çfarë ndodhi para kësaj sjelljeje
A ishte fëmija i lodhur?
A pati një konflikt?
A ndodhi një ndryshim?
A po përjeton vështirësi në shkollë?
A ka nevojë për më shumë vëmendje ose siguri?
Ndonjëherë përgjigjja që kërkojmë fshihet pikërisht këtu.
Kur duhet t’i kushtojmë më shumë vëmendje?
Jo çdo sjellje sfiduese është shenjë e një problemi të madh. Fëmijët kalojnë faza, përballen me ndryshime dhe ende janë duke mësuar të rregullojnë emocionet dhe sjelljen e tyre.
Megjithatë, ia vlen të kërkojmë mbështetje profesionale kur një sjellje është e vazhdueshme, shumë intensive, shfaqet në mënyrë të përsëritur ose fillon të ndikojë në marrëdhëniet, të mësuarit, jetën familjare apo mirëqenien e fëmijës.
Të kërkosh ndihmë nuk do të thotë se ke dështuar si prind.
Përkundrazi, do të thotë se po përpiqesh ta kuptosh dhe ta mbështesësh fëmijën në mënyrën më të mirë të mundshme.
Para se ta etiketojmë, le ta dëgjojmë
Fëmija “i keq”, “problematik”, “kokëfortë” apo “i padisiplinuar” mund të jetë thjesht një fëmijë që ende nuk ka mësuar si të shprehë atë që po përjeton.
Kjo nuk do të thotë që duhet të mbyllim sytë para sjelljes.
Do të thotë se, përveç korrigjimit të sjelljes, duhet të përpiqemi të kuptojmë fëmijën që qëndron pas saj.
Sepse një fëmijë nuk ka nevojë vetëm të mësojë si të sillet.
Ka nevojë të mësojë:
si të njohë emocionet e tij,
si t’i shprehë ato,
si të përballet me zhgënjimin,
si të kërkojë ndihmë
dhe si të ndihet i sigurt në marrëdhëniet e tij.
Dhe këtë nuk e mëson vetëm nga fjalët tona.
E mëson nga mënyra se si ne sillemi me të në momentet kur ai e ka më së vështiri.
Sepse pas çdo sjelljeje ka një histori.
Pas çdo emocioni ka një nevojë.
Dhe pas çdo fëmije ka një botë që meriton të kuptohet. 


Në AURA besojmë se mirëqenia e fëmijës fillon me një të rritur që është i gatshëm ta dëgjojë, ta kuptojë dhe ta mbështesë.

Azra Milaimi Rexhepi
Psikologe | Bashkëthemeluese e AURA-s

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *